Bệnh Giảm Áp Của Thợ Lặn

Bệnh giảm áp của thợ lặn

Nước ta có bờ biển dài có nhiều thợ lặn làm việc ở nhiều ngành khác nhau: xây dựng, cứu hộ, dầu khí, quốc phòng ; đặc biệt trong đánh bắt hải sản. Nghề lặn bắt sò tập trung ở các tỉnh miền Trung có vai trò quan trọng đối với kinh tế địa phương cũng như đời sống của nhiều người. Theo số liệu của Cơ sở thủy sản Bình Thuận: Tại Phan Thiết, Tuy Phong, Hàm Tân có 10.000 lao động trong đó có 2.000 thợ lặn sống về nghề lặn bắt sò xuất cảng. Hàng năm đem về cho tỉnh khoảng 100-125 tỷ đồng và 20-30 triệu USD chiếm 20-30% kim ngạch xuất khẩu của tỉnh. Nghề lặn mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng lắm rủi ro vì hiện tại thợ lặn vẫn làm việc trong điều kiện trang bị thô sơ, được đào tạo, hiểu về kỹ thuật lặn rất ít. Một trong những bệnh nghề nghiệp của thợ lặn có tỉ lệ gây tử vong và mất sức lao động cao là bệnh giảm áp.

Theo Sở y tế Bình Thuận trong 3 năm 1997-1999 Bệnh viện tỉnh và các bệnh viện y học cổ truyền, một số huyện trong tỉnh đã tiếp nhận 450 bệnh nhân. Điều trị bệnh giảm áp bằng thuốc, y học cổ truyền, châm cứu đem lại kết quả rất hạn chế. Số tử vong từ 2,7 đến 9% và gần như 100% bệnh nhân bị hội chứng thợ lặn nếu còn sống khi ra viện cũng đều trong tình trạng liệt hoàn toàn hay không hoàn toàn tay, chân.
Khi lặn dưới nước sâu người ta ở vào môi trường áp suất cao, không khí hít vào phổi cũng có áp lực cao tương ứng. Theo định luật Henry: Các khí tan vào các dịch của cơ thể tỷ lệ thuận với áp suất riêng phần trong hỗn hợp khí hít vào được tính theo công thức:

Q  =        a.V.Pt
Pat

Trong đó: Q : Lượng khí hòa tan trong máu
a : Hệ số hòa tan
V : Thể tích máu
Pt : Áp suất riêng phần khí trong phế nang
Pat : Áp suất khí quyển

Các khí trơ không tham gia chuyển hóa nên có thể tan, tích lũy và đạt trạng thái bão hòa trong cơ thể tương ứng với áp suất môi trường xung quanh. Ở áp suất không khí bình thường lượng Nitơ hòa tan trong cơ thể gần 1 lít, ở 2at lượng Nitơ trong cơ thể bão hòa là 2 lít. Sau thời gian làm việc dưới sâu thợ lặn trở lại mặt nước. Trong quá trình giảm áp sự hòa tan của khí xảy ra theo quá trình ngược lại. Độ hòa tan giảm, các khí thải bớt ra ngoài cơ thể qua đường phổi. Nếu áp suất giảm chậm Nitơ từ các mô vào máu, tới phổi rồi thải ra ngoài. Khi giảm áp nhanh Nitơ không vận chuyển kịp tới phổi giải phóng ra ngoài sẽ tích lại trong cơ thể. Khi quá bão hòa tới mức nhất định sẽ hình thành các bọt khí, các bọt khí hình thành to dần gây tắc mạch chèn ép các tế bào nhất là các tế bào thần kinh gây liệt, rối loạn hoạt động cơ vòng…Đó là nguyên nhân của bệnh giảm áp.
Trong bệnh giảm áp bọt khí hình thành nhiều ở vùng nào sẽ gây tổn thương vùng đó và có biểu hiện lâm sàng tương ứng. Các mô tủy sống (chủ yếu phần ngực và thắt lưng), được cung cấp máu kém, có nhiều chất mỡ dễ tích tụ Nitơ (dung lượng nitơ hòa tan trong mỡ lớn gấp 5 lần trong nước , máu) dễ hình thành bọt khí. Do vậy tổn thương tủy sống gây liệt thường gặp và là tổn thươntg nặng nề trong bệnh giảm áp. Qua cơ chế gây bệnh nhận thấy để điều trị bệnh giảm áp phải làm tan bọt khí trở lại và giải phóng  lượng khí dư đó ra ngoài qua đường phổi. Oxy cao áp đáp ứng nhu cầu này. Thuốc và các phương pháp khác không làm tan được bọt khí nhất là các bọt khí lớn. Nói cách khác oxy cao áp là phương pháp đặc hiệu điều trị bệnh giảm áp. Khi điều trị bằng phương pháp này bệnh  nhân được nhanh chóng đưa trở lại môi trường áp suất cao, tạo điều kiện các bọt khí nitơ hòa tan trở lại trong máu và các dịch thể của cơ thể. Nitơ hòa tan được đưa tới phổi để giải phóng ra ngoài khi áp suất giảm rất chậm theo bậc thang. Mặt khác trong oay cao áp , áp suất riêng phần của oxy cao tạo điều kiện quá trình giải phóng Nitơ nhanh hơn. Đồng thời oxy góp phần cắt đứt các quá trình bệnh lý, giúp hồi phục chức năng hệ thần kinh cùng các cơ quan khác của cơ thể.
Các nước có nền y học phát triển điều trị bệnh giảm áp bằng oxy cao áp. Các máy oxy cao áp được lắp đặt ngay trên các tàu có thợ lặn làm việc để cấp cứu và điều trị kịp thời cho bệnh  nhân.
Nước ta phải đưa bệnh nhân vào đất liền nên thường bị muộn. Kết quả điều trị tại Trung tâm oxy cao áp đã đạt được : về vận động 53,6% phục hồi hoàn toàn, 42,8% phục hồi không hoàn toàn, 5,5 không hồi phục. Những bệnh nhân được phục hồi hoàn toàn là những bệnh nhân sau khi xuất hiện bệnh giảm áp được sơ cứu bước đầu và được chuyển tới Trung tâm oxy cao áp trong một thời gian ngắn nhất.
Những bệnh nhân không hồi phục hoàn toàn là những bệnh nhân tới trung tâm muộn, toàn trạng kém, mới lặn được thời gian ngắn chưa có kinh nghiệm và những bệnh nhân mắc  thêm bệnh khác .
Phòng bệnh giảm áp bằng cách lặn đúng kỹ thuật có trang bị kỹ thuật bảo hộ lao động là quan trọng. Nhưng nếu không may mắc bệnh này cần đưa đến các cơ sở điều trị oxy cao áp càng sớm càng tốt.

Bs. Nguyễn Kim Phong

Share This Post

36 Comments - Write a Comment

  1. Dieu tri benh giam ap do lan co suy tuan hoan ho hap co nen vao buong giam ap ?

  2. Chào anh Nghĩa
    Oxy cao ap là phương pháp có chỉ định tuyệt đối với bệnh giảm áp
    . Trong trường hợp cơ sở điều trị oxy cao áp có máy 2 ngăn ( có nhân viên y tế chăm sóc trong máy) thì dù bênh nặng co suy tuần hoàn hô hấp ( với bệnh mới mắc ) cũng cần đưa vào máy điều trị càng sớm càng tốt . Khi chỉ có máy cá nhân nên hồi sức tích cực để tuần hoàn hô hấp qua trang thái nguy cấp rồi mới đưa vào máy điều trị
    Chúc sức khỏe
    Bs Minh Dung

  3. · Edit

    Gởi bs Dung
    Tôi là 1 bs ngoại khoa.đang làm việc tai 01 nhà máy đóng tàu,sau 15 năm cầm dao mổ,về đây tôi có 1 số bn bị ngộ độc CO,mà cách điều trị chưa có hiệu quả nhiều,do vậy mong BS giúp tôi 1 số thắc mắc sau
    1-Oxy cao áp sử dung qua bình chứa oxy thì 1at tương đương mấy lít
    2-Đặt một máy oxy cao áp ở y tế công ty có được không?giá cả bao nhiêu?
    3-Các xét nghiệm để định lượng HbCO,có làm được tại y tế cơ sở ko?
    4-Muốn liên hệ với BS,thì bằng phương tiện nào?
    Rất mong sự hồi âm thư của BS

  4. Chào Bs Nguyễn Thành Nga
    – Chắc bác sỹ muốn hỏi thể tích oxy để dự toán điều trị cho bệnh nhân . Lượng oxy cần thiết không chỉ phụ thuộc vào áp suất mà còn phụ thuộc vào thể tích máy ,lưu lượng và thời gian điều trị .
    – Y tế công ty nếu có bác sỹ và kỹ thuật viên được đào tạo về oxy cao áp cũng có thể trang bị máy oxy cao áp . Nếu có điều kiện ngay trên con tầu có thợ lặn làm việc đã cần và có thể lắp đặt máy oxy cao áp
    – Xét nghiệm định lượng HbCO cần máy đo khí máu .Y tế cơ sở hiện tại chắc chưa có máy này
    – Bac sỹ có thể liên hệ vơi chúng tôi qua địa chỉ trung tâm hoặc email ghi trong phần liên hệ trong website này
    Chúc sức khỏe
    Bs Minh Dung

  5. gui bs cho tui hoi benh giam ap nay co thuoc dac tri khong.tui dang lam nganh bao ho lao dong cho tui biet loai thuoc nao dac tri va mua o dau

  6. Chào … Võ Dao Sinh
    Bệnh giảm áp thường gặp ở thợ lặn . Nguyên nhân do lặn không đúng kỹ thuật ,thiếu trang bị . Ở những bệnh nhân này trong máu ,các dịch của cơ thể đặc biệt tủy sống xuất hiện nhiều bọt khí . Khi các bọt khí đủ lớn gây tắc mao mạch ,chèn ép các tế bào , các cơ quan đặc biệt tế bào thần kinh gây nên bệnh giảm áp .Như vậy điều trị bệnh giảm áp trước hết cần làm tan các bọt khí để cơ thể đào thải ra ngoài .Không có thuốc nào làm tan được các bọt khí nhất là các bọt khí lớn. Nói cách khác không có thuốc đặc trị trong điều trị bệnh giảm áp . Chỉ có oxy cao áp mới làm tan được các bọt khí này nên cũng có thể coi oxy cao áp là thuốc đặc tri trong điểu tri bệnh giảm áp
    Chúc sức khỏe
    Bs Minh Dung

  7. bs cho tôi hỏi ! tôi là 1 thợ lặn đánh bắt hải sản , tôi làm việc 1 ngày 6h , nhưng khi từ dưới nước lên tàu , tôi thường bị nhức chân nhức tay , nếu nhẹ thì khoảng 8h hết còn nặng có khi nhức tới 24 > 48h mặc dù tui giảm ấp rất kỹ khi từ đấy biễn lên trên tàu . bs có thể cho tôi biết nguyên nhân và có cách nào điều trị không . thank bs

  8. Anh Thái Minh
    Những biểu hiện ở anh có thể do anh đã mắc bệnh giảm áp mãn tính . Khi lặn lúc giảm áp không đúng kỹ thuật có thể mắc bệnh giảm áp thể cấp ( khi bọt khí xuất hiện trong người có số lượng đặc biệt kích thước đủ lớn ) hoặc thể mãn khi sự sai sót kỹ thuật chua dủ gây nên bệnh thể cấp nhưng lặp đi lặp lại nhiều lần . Bệnh giảm áp mãn tính cũng cần được điều trị oxy cao áp cùng với một số thuốc chữa triệu chứng
    Chúc sức khỏe
    Chào anh
    Bs Minh Dung

  9. Tôi cũng là bác sỹ. BS cho hỏi về các dấu hiệu kín đáo của bệnh giảm áp có thể phát hiện qua thăm khám?

  10. Chị Hồng Hạnh
    Bệnh giảm áp biểu hiện rất đa dạng nhất là ở giai đoạn đầu và ở thể nhẹ của bệnh : có khi chỉ thấy hơi choáng váng , tê nhức chân tay hoặc khó thở , tức ngực nhẹ . Nói chung những bất thường về sức khỏe ở người vừa lặn sâu dưới nước lên cần được theo dõi và nghĩ tới bệnh giảm áp nhất là khi những bất thường này có xu hướng tăng dần
    Chúc sức khỏe
    Chào chị
    Bs Minh Dung

  11. Chào bác sỹ…Hiện nay chúng tôi có cung cấp máy nén khí thở cao áp của Đức, cũng như buồng giảm áp…phục vụ cho công tác lặn. Không biết, chúng tôi có cơ hội gặp gỡ, trao đồi cùng trung tâm về các thiết bị này hay không?

  12. Anh Hàn Tuấn Phú
    Anh có thể gửi thông tin tới chúng tôi hoặc mời anh tới Trung tâm chúng tôi để trao đổi
    Chúc sức khỏe
    Chào anh
    Bs Minh Dung

  13. kính chào bs Dung ạ
    em là cử nhân VLTL/PHCN. hiện nay cơ quan em cũng đã có trang bị và bắt đầu đưa vào vận hành máy oxy cao áp. nên em rất muốn trao dồi và tìm hiểu thêm và chuyên sâu về oxy cao áp.em rất mong nhận được sự giúp đỡ vế mặt chuyên môn từ phía chị ạ.em xin cảm ơn. chúc chị cùng gia đình mạnh khỏe, an khang hạnh phúc

  14. Anh Lê Văn Đào
    Trung tâm oxy cao áp luôn luôn sẵn sàng hỗ trợ , giúp đỡ , huấn luyện , chuyển giao công nghệ để các cơ sở y tế khác triển khai áp dụng liệu pháp oxy cao áp . Đây là nhiệm vụ và cũng là mong muốn của Trung tâm điều trị oxy cao áp nhằm đưa oxy cao áp vào thực hành y tế Việt nam nhanh rộng để nhân dân ta được sử dụng thuận tiện , kịp thời hơn . Như vậy cần giúp đỡ , trao đổi gì về oxy cao áp mời anh cứ tới Trung tâm chúng tôi
    Chúc sức khỏe
    Chào anh
    Bs Minh Dung

  15. · Edit

    chào bác sĩ, em trước đây em là thợ lặn ,em lặn được 5 năm ,sau này em hay đau đầu ,em đi khám ở hòa hảo sác sĩ cho biết là máu có bọt ,sau này em đi châm cứu thì không đau nữa , nhưng bây giờ đau lại ,tính ra từ khi châm cứu đến nay là 15 năm rồi ,làm cho trí nhớ giảm hẳn , bây giờ đau lại ,xin hỏi bác sĩ bây giờ có thể điều trị oxy cao áp được không ? cho em xin hỏi thêm ,lúc trước em lặn nước trung bình 15 đến 20m ,bây giờ điều trị ,chi phí mỗi lần bao nhiêu ? cám ơn bác sĩ nhiều mong được hồi âm sớm.

  16. Anh Hoàng Đức Thanh
    Có thể anh đã mắc bệnh giảm áp dạng mãn tinh . Bệnh xẩy ra cũng do hậu quả của lặn không dúng kỹ thuật , thiếu trang bị . Bệnh vẫn cần được diều tri oxy cao áp . Chi phí điều trị chúng tôi có thể tư vấn thêm sau khi khám bệnh cho anh
    Chúc sức khỏe
    Chào anh
    Bs Minh Dung

  17. để hạn chế bệnh giảm áp thì chúng ta cần chú ý những gì thưa anh ?

  18. Anh Xuân Huy
    Để phòng tránh bệnh giảm áp điều cơ bản là lặn phải đúng kỹ thuật . Muốn vậy người làm nghề lặn phải được huấn luyện , nắm được kỹ thuật lặn . Khi lặn phải có trang bị lặn thích hợp , cần thiết . Có trang bị để cấp cứu , điều trị bệnh giảm áp ( máy oxy cao áp )để điều trị khi bệnh mới phát sinh , coi đây là một bệnh cấp cứu điều trị chậm giờ nào khó giờ ấy
    Chúc sức khỏe
    Chào anh
    Bs Minh Dung

  19. chi cho hoi la gia thanh mot may o xy cao ap baay gio la bao nhieu a ? ky thuat van hanh co phuc t ap khong ? can phai may nguoi moi van hanhduoc ? trong qua trinh thaotac co the co nhung bien chung gi a? chung toi la don vi tu nhan muon mothem oxy cao ap de dieu tri thi co phai xin cap phep gi khong a ? xin chan thanh cam on dong nghiep

  20. Chị Thanh Xuân
    Oxy cao áp là chuyên khoa . Để triển khai cơ sở điều trị oxy cao áp chị có thể tới Trung tâm điều trị oxy cao áp để được tư vấn cụ thể
    Chúc sức khỏe
    Chào chị
    Bs Minh Dung

  21. Toi dang cong tac trong HĐGĐYK BNN, toi muốn hỏi về tiêu chuẩn áp suất không khí nơi làm việc? Thợ lặn nước ta cho phép được lặn ở độ sâu bao nhiêu, với áp suất cao tối đa là bao nhiêu?

  22. Anh Lại Quốc Tuấn
    Câu hỏi này xin anh vui lòng hỏi cơ quan an toàn lao động sẽ có câu trả lời chính xác hơn .Nhưng chúng tôi nghĩ áp xuất ( hay độ sâu ) được phép lặn phụ thuộc vào nghề nghiệp , yêu cầu của công việc, đẳng cấp của thợ lặn mà không có giới hạn chung cho tất cả moi đối tượng thợ lặn
    Chúc sức khỏe
    Chào anh
    Bs MInh Dung

  23. BS. đưa cái hình bệnh nhân giống hệt tui đó bs, hôm khác bs nên che mặt bn đi.

  24. Anh Em Nhà Bs
    Cảm ơn anh đã góp ý . Đây là hình ảnh bệnh nhân thật 100 % . Không phải hình có tính minh họa vả lại đây chỉ là bệnh nghề nghiệp nên nếu có giống anh cũng không sao phải không anh
    Cháu sức khỏe
    Chào anh
    Bs Minh Dung

  25. Chao bs!nho bs tu van giup vo em thuong hay dau dau dau chan tay. nhu vay can dieu tri oxy cao ap duoc khong. thank!

  26. Anh Nguyễn Thanh
    Anh nên đưa chị đi khám bệnh , xem chị mắc bệnh gì vì có nhiều loại bệnh gây nên đau đầu , nhức chân tay . Khi đó mới xác định đươc phương hướng , tiên lượng chữa bệnh như thế nào . Nếu thuận tiện anh có thể đưa chị tới Trung tâm điều trị oxy cao áp để khám và điều trị
    Chúc sức khỏe
    Chào anh
    Bs Minh Dung

  27. BS cho em hoi mình nên uống những loại thuốc nào khi bị bệnh khí áp o mức độ nhẹ ạ . trường hợp đau nhức ở các cơ

  28. Anh Chi
    Nếu bị bệnh giảm áp dù mức độ nhẹ cũng nên điều trị bằng oxy cao áp . Tuy nhiên nếu chưa có điều kiện điều trị oxy cao áp được thì có thể dùng các thuốc giảm đau nhức hoặc soa bóp ( có tác dụng chữa triệu chứng mà không chũa được nguyên nhân bệnh )
    Chúc sức khỏe
    Chào anh
    Bs Minh Dung

  29. Em kính chào các anh chị!

    Các anh chị cho em hỏi một vài câu hỏi được không, hiện tại em là một kỹ sư an toàn – sức khỏe-môi trường. Bên em đang thi công một dự án đê chắn sóng và có khoảng gần 100 thợ lặn.
    Hiện tại em đã tìm kiếm và hỏi rất nhiều người nhưng không có một quy định nào về khám sức khỏe cho thợ lặn? và khám định kỳ là bao nhiêu tháng/lần? Cơ sở y tế nào đủ năng lực khám cho thợ lặn?
    Theo em được biết, thì có thông tư số 22-BYT/TT “Quy Định Tiêu Chuẩn Sức Khỏe để làm công tác lặn dưới nước” ban hành ngày 14 tháng 9 năm 1966.
    và thông tư liên bộ số 19-TT-LB về chế độ làm việc, bồi dưỡng và bảo vệ sức khỏe cho thợ lặn. ban hành ngày 19 tháng 12 năm 1964.
    Tuy Nhiên em được biết rằng hai văn bản trên đã không còn hiệu lực nữa và củng chưa có văn bản nào thay thế hai văn bản đó.
    Anh chị có thể cho em biết những văn bản pháp luật có hiệu lực của bộ về “Quy Định Tiêu Chuẩn Sức Khỏe để làm công tác lặn dưới nước”?
    Em chân thành cảm ơn anh chi rất nhiều.
    Chào Anh chị!

  30. Anh / chị Hoàn Thiện
    Những quy định , thông tư về hành chính , sự nghiệp pháp lý anh /chị nên hỏi Sở lao động thương binh xã hội hay Sở Y tế sẽ có thông tin chính xác hơn . Trung tâm Oxy cao áp có thể hợp tác với anh / chị bảo đảm sức khỏe cho cán bộ nhân viên nói chung thợ lặn nói riêng bên anh /chi
    Chúc sức khỏe
    Chào anh / chi
    Bs Minh Dung

  31. Bác sỹ cho em hỏi Trung Tâm có cho thuê máy điều trị cao áp 2-3 tháng để đặt trên tàu lặn làm dự án tại Vũng Tàu không ạ? Nếu có, chi phí bao nhiêu một tháng? Sau khi ký HĐ bao lâu thì có thể nhận máy ạ?
    Em cần thong tin gấp.
    Cảm ơn bác sỹ.

  32. Anh Ánh Dung
    Trung tâm ĐTOXCA có thể đáp ứng nhu cầu đó . Nhưng điều cơ bản trên tầu anh đã có nhân viên được huấn luyện sử dụng thiết bị này chưa và kích thước tầu có cho phép lắp đặt máy không . Tóm lại nếu có nhu cầu anh cần tới Trung tâm trao đổi cụ thể
    Chúc sức khỏe
    Chào anh
    Bs Minh Dung

  33. · Edit

    Hỏi: – Cơ chế bênh sinh của bệnh giảm áp theo như trung tâm là gì?
    – Thợ lặn có thể thở oxy 100% ở độ sâu chữa trị là bao nhiêu mét (feet), thở bằng bib hay thở ở môi trường trong buồng giảm áp.?

  34. · Edit

    Hỏi: – Cơ chế bênh sinh của bệnh giảm áp theo như trung tâm là gì?
    – Thợ lặn có thể thở oxy 100% ở độ sâu chữa trị là bao nhiêu mét (feet), thở bằng bib (môi truong trong buồng giảm áp dùng không khí nen vào) hay thở ở môi trường trong buồng giảm áp (dùng oxy nén trực tiếp vào trong buồng giảm áp).?

  35. · Edit

    Chào bs Minh Dung.
    Tôi là một chuyên viên được đào tạo về nghề lặn tiên tiến trên thế giới từ những năm 1979 thế kỷ trước. sở dỉ có hai câu hỏi trên vì đọc thấy khác với những gì tôi đã học. vì học quá lâu rồi nên có thể khoa học phát triển nhanh mà tôi chưa biết.
    BSi Minh dung thân mến, cùng trong việc nghiên cứu về áp suất khiến cho thợ lặn phải chịu đau đớn khi gặp phai bệnh về khí ép. BS có thể làm cầu nối cho tôi với các bạn quan tâm đến bệnh giảm áp trong nghề lặn được không? địa chỉ liên hệ: Nguyễn Mậu Trường, giám thị lặn, Trường cao đẳng nghề dâu khí Việt nam,số 43, đường 30/4, TP vũng Tàu, Bà rịa – Vũng tàu. Gmail: mautruongdvkt@gmail.com điện thoại dđ: 0909743435.
    Chào thân ái.

  36. Anh Nguyễn Mậu Trường
    Cảm ơn anh đã quan tâm tới bài viết trên đây . Trong khuôn khổ của website chúng tôi muốn nêu những kiến thức có tính phổ thông về bệnh giảm áp để đông đảo bạn đọc tham khảo , không có ý đi sâu và hướng dẫn về kỹ thuật lặn . Trên cơ sở đó trên đây Bs Ng Kim Phong đã trình bày những nét cơ bản về bệnh sinh của bệnh giảm áp . Tuy vậy với kinh nghiệm của mình nếu có thể anh tham gia hướng dẫn để bạn đọc tham khảo thêm về kỹ thuật ,kinh nghiệm lặn để đảm bảo sức khỏe ,phòng tránh được bệnh giảm áp . Chúng tôi rất hoan nghênh và tạo điều kiện để anh giao lưu với bạn đọc trong mục Comment trên website này
    Chào anh
    Chúc sức khỏe
    Bs Minh Dung

Post Comment