Cách tránh thoái hóa khớp

TTO – Từ trước đến nay, thoái hóa khớp, đặc biệt là khớp gối, hay được xem là tình trạng mòn cơ học của mặt sụn khớp, gây ra những cơn đau tại chỗ, đặc biệt là sụn khớp gối và khớp háng.

Kiem tra khop goi thuong xuyen khi buoc qua tuoi 50 - Anh: T.T.D.
Kiểm tra khớp gối thường xuyên khi bước qua tuổi 50 Ảnh: T.T.D.

Tuy nhiên, cho đến nay rất nhiều nghiên cứu về bệnh lý thoái hóa khớp gối cho thấy tình trạng thoái hóa khớp được gây ra bởi rất nhiều yếu tố viêm trong cơ thể.

Khi người bệnh khó leo cầu thang

Những bệnh lý toàn thân có thể ảnh hưởng lên tình trạng thoái hóa khớp và ngược lại.

Những nghiên cứu này cũng cho thấy nếu chỉ tập trung điều trị việc tái tạo sụn khớp sẽ không giải quyết được vấn đề bệnh lý thoái hóa khớp của bệnh nhân mà cần phải có những phương pháp điều trị tổng quát hơn.

Thoái hóa khớp là bệnh lý toàn thể khớp và không chỉ là vấn đề của hư sụn khớp, xương dưới sụn. Một khi hiện tượng thoái hóa khớp đã xảy ra, không chỉ có sụn khớp và xương dưới sụn bị hư hại mà màng bao khớp cũng bị viêm.

Hiện tượng viêm của màng bao khớp làm tăng tiết dịch khớp với các chất gây viêm, các chất này lại tiếp tục gây ra hiện tượng hủy hoại sụn khớp thông qua quá trình viêm và các men hủy thành phần sụn khớp như collagen, agrecan…

Tình trạng viêm và tăng tiết dịch khớp góp phần gây ra các cơn đau trong lúc nghỉ ngơi, nhất là về đêm của bệnh nhân.

Tiếp theo màng bao khớp là các dây chằng quanh khớp. Sự biến dạng trục chân làm các dây chằng bị giãn một bên và co rút bên còn lại khiến cho gối mất vững. Sự hủy hoại xương dưới sụn làm trục chân vẹo nhiều hơn lại làm tăng nặng tình trạng giãn dây chằng khiến gối mất vững nhiều hơn nên làm cho bệnh nhân đau khi di chuyển, hạn chế chạy nhảy.

Cơn đau khớp làm nhóm cơ xung quanh khớp bị teo đi (như teo cơ tứ đầu đùi, khi bị thoái hóa khớp khiến cho bệnh nhân khó khăn khi leo cầu thang hoặc đi bộ xa).

Bên cạnh sự teo cơ là tình trạng viêm các nhóm gân chạy qua vùng khớp thoái hóa. Tình trạng viêm gân gây đau đôi khi làm các bác sĩ bỏ qua bệnh lý căn bản của bệnh nhân là thoái hóa khớp (như đau các gân nằm phía sau khớp gối, đau nơi bám gân bánh chè và đau lớp mỡ sau gân bánh chè do hiện tượng viêm).

Giảm béo phì

Giảm ăn, không để béo phì. Béo phì được chứng minh là có liên quan đến tình trạng thoái hóa khớp. Những người quá cân hay béo phì có tỉ lệ thoái hóa khớp, nhất là khớp gối cao hơn hẳn người có cân nặng bình thường.

Béo phì ảnh hưởng lên tình trạng thoái hóa khớp không chỉ thông qua vấn đề cơ học là sức nặng đè lên sụn khớp mà còn thông qua bệnh lý rối loạn chuyển hóa gây hủy hoại tế bào và các thành phần sụn khớp nhanh hơn.

Bệnh lý chuyển hóa mỡ còn được biết là nguyên nhân gây ra các bệnh lý tim mạch. Mặt khác, người bị thoái hóa khớp sẽ kém vận động hơn nên nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch, đái tháo đường sẽ cao hơn.

Thoái hóa khớp không chỉ gây hiện tượng viêm tại chỗ mà còn gây hiện tượng viêm toàn thân nên làm cho nguy cơ tim mạch của bệnh nhân cũng cao hơn.

Hai vòng xoắn

Từ những hiện tượng trên có hai vòng xoắn bệnh lý trên bệnh nhân thoái hóa khớp đã được ghi nhận. Vòng xoắn thứ nhất bắt đầu từ việc hư sụn khớp gây ra hiện tượng viêm tại khớp từ đó gây hiện tượng viêm toàn thân. Vòng xoắn này cứ tiếp tục phát triển làm bệnh nhân bị nặng hơn theo thời gian.

Vòng xoắn thứ hai bắt đầu từ việc đau do thoái hóa khớp khiến bệnh nhân không tập thể dục hoặc giảm tập thể dục, vận động. Tình trạng làm bệnh nhân bị trầm cảm và lo lắng dẫn đến rối loạn tâm lý. Khi rối loạn tâm lý xảy ra cơn đau lại ngày càng nặng hơn và tạo ra một vòng luẩn quẩn bệnh lý.

Tại sao điều trị hay bị thất bại?

Cho đến nay gần như chưa có một phương pháp điều trị nào được xem là hiệu quả với bệnh lý thoái hóa khớp.

Các nhóm thuốc kháng viêm giảm đau chỉ nhằm mục đích làm giảm cơn đau khớp, giảm tình trạng viêm tại chỗ khớp bị thoái hóa. Và vì các biến chứng trên đường tiêu hóa, thận và tim mạch nên các nhóm thuốc này chỉ được khuyến cáo dùng trong giai đoạn ngắn ngày làm giảm cơn đau và viêm cấp tính của khớp. Chưa có nghiên cứu nào cho thấy nhóm thuốc này có thể giảm được các yếu tố viêm toàn thân.

Các nhóm thuốc làm chậm sự thay đổi của sụn khớp cần được sử dụng lâu dài nên sự tuân thủ của bệnh nhân rất kém vì vấn đề kinh tế và vấn đề dùng thuốc.

Việc tập trung vào thuốc mà quên đi vấn đề trục khớp, dây chằng và cơ xung quanh khớp cũng đóng góp vào sự thất bại của việc điều trị thoái hóa khớp.

Phương án điều trị lý tưởng sẽ bao gồm tâm lý, vật lý trị liệu, thuốc men, chế độ luyện tập thể dục dưới sự hướng dẫn của bác sĩ, phòng tránh các yếu tố thúc đẩy thoái hóa khớp.

BS TĂNG HÀ NAM ANH

Share This Post

Post Comment