Previous
Next

CHUYÊN MỤC

TIN TỨC Y KHOA MỚI NHẤT

Tại sao người già cần khoái khẩu?

Nhiều người cao tuổi tuy không thiếu thốn về tài chánh nhưng lại rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng một cách oan uổng vì định kiến không chỉ của bản thân mà của nhiều người thân theo đó người cao tuổi không cần ăn nhiều! Tình trạng này càng rỏ nét hơn nữa nếu nạn nhân đồng thời phải kiêng cử thái quá vì mắc bệnh tiểu đường, cao huyết áp, tăng mỡ trong máu … Không lạ gì nếu nhiều người cao tuổi đủ ăn đủ mặc nhưng thiếu dưỡng chất khiến sức đề kháng bị soi mòn rồi tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh bội nhiễm cũng như bệnh thoái hóa trở thành mối đe dọa cho cơ thể vừa nhạy cảm, vừa dễ thiếu nước của người cao tuổi.

Chế độ dinh dưỡng của người cao tuổi vì thế thậm chí quan trọng không kém viên thuốc đặc hiệu. Nếu tưởng người cao tuổi phải cân nhắc với từng miếng ăn thì sai! Chuyên gia ngành dinh dưỡng hiện nay không còn nghi ngờ là chế độ dinh dưỡng lý tưởng cho người già phải dồi dào rau cải tươi và cá biển. Bằng chứng là cư dân ở Địa Trung Hải ít bị nhồi máu cơ tim nhờ thực đơn đa dạng với thực phẩm “xanh” chiếm tối thiểu 60% khẩu phần thường ngày trong khi người cao tuổi trong các nhà dưỡng lảo ở Hoa Kỳ, nơi chế độ ăn uống kiêng cử khắt khe được đặt lên hàng đầu, có tỷ lệ tai biến mạch máu não và tử vong vì nhồi máu cơ tim vượt xa các nước khác!

Đi xa hơn nữa, các nhà nghiên cứu ở Hoa Kỳ vừa chứng minh hẳn hòi là người cao tuổi nếu dư cân, lại ít bị bệnh và sống thọ hơn bạn đồng niên mình hạc xương mai. Chút mỡ dưới da chính là kho dự trử dưỡng chất để đáp ứng cho nhu cầu phục hồi của cơ thể người cao tuổi mỗi lần ngã bệnh.

Từ nhận thức đó, chuyên gia dinh dưỡng ỏ khắp nơi đã đồng lòng tán dương chế độ dinh dưỡng đủ chất và lượng cho người già dựa trên các nguyên tắc như sau:

  • Thiết kế khẩu phần càng đa dạng càng tốt với món ưa thích của thực khách miễn là không gây trở ngại cho chức năng tiêu hóa
  • Cung cấp đủ nước trong ngày bằng cách chú trọng các món canh, cháo, rau trái, …
  • Chọn món ăn tất nhiên bổ dưỡng nhưng quan trọng hơn nhiều là ngon miệng
  • Không nhất thiết phải cữ muối tuyệt đối nếu không có y lệnh của thầy thuốc
  • Không thiếu món ngọt nếu thực khách chưa bị bệnh tiểu đường
  • Luôn luôn có rau quả tươi trong tất cả bữa ăn kể cả bữa ăn xế
  • Nên có nhiều bữa ăn nhỏ thay vì ngày ba bữa đúng giờ và một ly rượu vang cho mỗi bữa ăn
  • Tránh các món ăn gây dị ứng, món chiên xào nếu thực khách đã có bệnh trên đường tiêu hóa như viêm đại trường mãn, viêm ruột dị ứng, trĩ …
  • Tổ chức bữa cơm gia đình để người cao tuổi dùng cơm chung với con cháu
  • Vận động nhẹ nhàng trước và sau bữa ăn

Nếu “ăn được ngũ được là tiên” thì người cao tuổi nếu cần ăn no bụng và ngon miệng là điều hoàn toàn hợp lý.

(32)
Bệnh hoài vì coi thường vết sẹo

Đã từ nhiều năm Ferdinand Huneke không còn xa lạ với ngành y châu Âu nhờ phương pháp chữa bệnh bằng cách dùng thuốc tê để tiêm tĩnh mạch, tiêm vào khớp, tiêm quanh vết sẹo …. nhưng không vì mục đích gây tê mà để đánh thức sức đề kháng. Nhưng Huneke nổi tiếng hơn nữa là nhờ quan điểm về ý nghĩa bệnh lý quan trọng của vết sẹo trên cơ thể.

Theo Huneke bất cứ vết sẹo nào cũng có thể trở thành một “vùng rắc rối” qua đó kích ứng từ vết sẹo có thể gây phản xạ sai lệch trên hệ thần kinh và kéo theo nhiều phản ứng bệnh lý khó lường. Một vết sẹo tầm thường ngoài da có thể là nguyên nhân dẫn đến nhiều thể dạng rối loạn chức năng phức tạp hay thậm chí thương tổn thực thể trong nội tạng. Đó là lý do tại sao Huneke không ngừng tán dương biện pháp điều trị mỗi vết sẹo xuất hiện ngoài da cho dù vết sẹo có bề ngoài hiền lành, có kích thước không nghiêm trọng, cho dù vết sẹo không gây đau hay khó chịu cho gia chủ.

Cũng theo Huneke chuyện nhỏ dễ xé ra to là vì

  • vùng nào trên cơ thể nếu mang sẹo cũng có thể trở thành tiết đoạn bệnh lý ngoài da!
  • vùng có vết sẹo dễ gây rối loạn chức năng mãn tính với khuynh hướng đánh lừa thầy thuốc vì nhiều nhà điều trị trong lúc định bệnh lại không ngờ chuyện quanh đi quẩn lại chỉ vì vết sẹo đâu đó!
  • bệnh do kích ứng của vết sẹo khó có thể được chữa chạy hiệu quả nếu thầy thuốc không đồng thời điều trị vết sẹo!
  • Huneke vì thế cổ động cho việc điều trị vết sẹo bị nghi ngờ là vùng kích ứng trong các trường hợp bệnh lý dưới đây:
  • Đau nhức kéo dài không tìm ra lý do thực thể
  • Ung bướu không đáp ứng như mong muốn với liệu pháp kinh điển
  • Giai đoạn hậu phẫu hay sau chấn thương do tai nạn
  • Rối loạn chức năng mãn tính không rõ nguyên nhân

Tuy vậy, cho dù phương pháp của Huneke có hiệu quả thì cách tốt nhất để vết sẹo ngoài da đừng gây bệnh chính là việc chăm sóc vết sẹo ngay từ đầu với các biện pháp đơn giản như sau:

  • Chữa vết thương, ổ viêm tấy ngoài da cho đúng bài bản để càng mau lành càng tốt, càng ít sẹo càng hay.
  • Áp dụng các loại dược thảo làm lành vết thương như tràm, nghệ, mù u … khi không còn dấu hiệu bội nhiễm cấp tính.
  • Chườm lạnh nhiều lần trong ngày khi vết thương vừa lành miệng nhưng đừng gây cảm giác rát da.
  • Khi sẹo đã định hình, dùng bàn chải đánh răng loại mềm để xoa bóp vết sẹo bằng động tác gõ nhẹ và xoay tròn nhằm tăng cường tuần hoàn và dưỡng khí đến vùng mang sẹo.

Không ai vui gì khi lãnh sẹo. Ngược lại vết sẹo cũng không dễ gì chịu nằm yên nếu bị ghét bỏ. Chi bằng đối xử nhẹ nhàng với vết sẹo ngay từ đầu để đôi bên cùng có lợi.

(33)
Làm sao biết được lang nào không băm?

Chuyện lạ bao giờ cũng có. Ngay cả trong một quốc gia đã có nền y tế với cấu trúc ổn định, như ở CHLB Đức, y sĩ đoàn bên đó mới đây lại nhắc nhở người dân vế tiêu chí để đánh giá một thầy thuốc tốt. Điểm đáng nói là y sĩ đoàn bên đó không đặt nặng khả năng chuyên sâu mà chỉ nhấn mạnh về thầy thuốc tốt, về thầy thuốc coi trọng lương tâm và y đức. Điều đó cho thấy người bệnh, dù ai đau cũng muốn mau lành bệnh, vẫn thường khi coi trọng thầy thuốc tốt hơn nhà điều trị giỏi.

Theo y sĩ đoàn bên Đức, nhà điều trị đáng tin cậy là người

  • có phòng khám không cần sang trọng nhưng khang trang, ngăn nắp và sạch sẽ
  • có đội ngũ nhân sự thân ái và nhiệt tình
  • dành thời giờ lắng nghe tâm sự của bệnh nhân thay vì chỉ hỏi nhưng không cho trả lời
  • khám bệnh cẩn trọng với tập trung cao độ thay vì đau đâu khám đó
  • giải đáp tất cả câu hỏi của bệnh nhân với đầy đủ chi tiết thay vì thái độ im lặng là vàng
  • giải thích tường tận về cơ chế tác dụng và hình thức áp dụng cá biệt của liệu pháp dự kiến
  • hướng dẩn bệnh nhân về các biện pháp đi kèm , từ chế độ dinh dưỡng cho đến vật lý trị liệu, thay vì chỉ biên toa như viết sớ
  • mạnh dạn trình bày giới hạn cũng như phản ứng phụ có thể xảy ra của liệu pháp dự kiến
  • chủ động tìm kiếm liệu pháp thích hợp với khả năng tài chánh hạn hẹp của bệnh nhân, thay vì phớt lờ dù bệnh nhân xanh mặt khi nghĩ đến cảnh bán nhà để mua thuốc!
  • không ngại phối hợp với đồng nghiệp chuyên khoa khác thay vì múa gậy vườn hoang vì chợ này chỉ có mình ông
  • không ngại tra cứu sách vở trước mặt bệnh nhân để chắc chắn về chẩn đoán và điều trị, thay vì sợ mất mặt dù bệnh nhân là người thiệt thòi
  • không bài kích phương pháp điều trị khác nếu không có dẩn chứng với luận cứ chính đáng
  • thuyết phục nhưng vẫn tôn trọng quyết định của bệnh nhân thay vì áp đặt theo kiểu ban phát
  • không áp dụng liệu pháp chưa có cơ sở khoa học
  • sẳn sàng chuyển bệnh sang tuyến khác cao hơn, chuyên khoa hơn nếu không đạt được hiệu quả mong muốn trong thời gian ngắn.
  • thông báo rõ ràng về thù lao thay vì nhập nhằng tính trước cộng sau

Bên cạnh đó, cũng theo y sĩ đoàn bên Đức, nên nhanh chân tránh xa các nhà điều trị có cá tính dưới đây:

  • Quảng cáo cường điệu với khuynh hướng công kích liệu pháp khác
  • Hứa chữa lành bệnh dễ như trở bàn tay dù xưa nay chưa ai nghe về thành quả
  • Bảo đảm bệnh không tái phát bất cần cơ sở khoa học
  • Bề ngoài ra vẻ dị hợm hay huyền bí như người trên hành tinh khác
  • Áp dụng liệu pháp đắt tiền với khuynh hướng càng lúc càng móc túi bệnh nhân trong khi hiệu quả chỉ là ảo ảnh
  • Chữa bệnh theo kiểu đại trà ai cũng như ai

Liệu chuyện tìm thầy là chuyện trà dư tửu hậu ở xứ người hay là vấn đề trăn trở ở nước ta? Câu trả lời xin dành cho độc giả dù nhiều khi chưa hỏi đã biết câu trả lời.

(34)
Vì sao rượu hại đàn bà hơn đàn ông?

Không riêng gì ở nước ta, đâu đâu cũng thế, nếu tưởng bên bàn nhậu chỉ có giới mày râu thì lầm. Số phụ nữ thuộc nhóm “thiếu rượu bia chịu không nổi” rõ ràng đang tăng với vận tốc đáng ngại! Đáng nói hơn nữa là nhiều bà tìm đến rượu bia khi bước vào tuổi mãn kinh vì tình trạng cô đơn lúc đó thường rỏ nét. Đó lại là thời điểm quý bà đúng lý phải lo lắng nhiều hơn cho sức khỏe vì mối đe dọa của nhiều căn bệnh nghiêm trọng như loãng xương, ung thư … Đó là chưa nói đến số các cô hảy còn rất trẻ đang có khuynh hướng chứng minh không thua đàn ông chút nào khi ngồi vào bàn nhậu! Kết quả là đàn bà con gái cũng bệnh vì rượu, thậm chí với nhiều hậu quả hơn xa cánh đàn ông

Có một điều chắc chắn. Đó là nhiều bà chưa biết cơ thể phái yếu rất nhạy cảm với độ cồn, nghĩa là vừa dễ say, vừa dễ bị hại vì rượu, nếu so với phái mạnh. Lý do là vì cơ thể phụ nữ thiếu một loại men mang tên alcoholhydrogenase có công năng trung hòa độc chất trong rượu bia trong dạ dày để chất này không kịp ngấn vào máu và tấn công lá gan. Chất men này trong cơ thể quý bà hoặc thiếu hoặc hoạt động với công suất bằng phân nửa nếu so với đàn ông. Hậu quả là đàn bà cho dù uống ít lại dể say hơn quý ông. Đó cũng là lý do khiến nhiều bà bị cảnh sát giao thông phạt  khi xét độ cồn trong máu dù nạn nhân quả thật chỉ mới lai rai.

Không chỉ có thế. Lá gan của phái yếu cũng mong manh hơn. Bằng chứng là số nạn nhân phụ nữ bị xơ gan ở nhiều nước châu Âu đã tăng gấp ba lần trong ba thập niên vừa qua. Bên cạnh đó, tỷ lệ ung thư vòm hầu, thực quản, gan, ruột, và nhất là ung thư vú cũng bội tăng thấy rõ ở số phụ nữ dùng rượu bia. Giáo sư Helmut Seitz, chuyên gia về bệnh do nghiện rượu ở Đức, đã quả quyết là chỉ cần 18g rượu mỗi ngày đủ để dễ bị ung thư vú. Với 30g rượu mỗi ngày thì tỷ lệ ung thư vú tăng gần 10%. Ở lượng 80g mỗi ngày, bất kể với rượu nào cũng thế, kể cả rượu thuốc, rượu vang, tỷ lệ vướng ung thư vú tăng đến 50%! Seitz vì thế khuyên các bà, các cô nếu phải đồng hành với rượu bia, chẳng hạn vì lý do nghề nghiệp, không nên quên một số biện pháp giúp ẩm khách giử khoảng cách với nguy cơ lệ thuộc rượu bia. Đó là áp dụng

  • thể dục dưỡng sinh để vừa thư giãn, vừa tăng cường sức đề kháng
  • chú trọng chế độ dinh dưỡng dồi dào chất đạm để bảo vệ lá gan và niêm mạc dạ dày như với đậu nành, phần hoa, tảo spirulina …
  • bổ sung các loại sinh và khoáng tố dễ thất thoát vì rượu bia như B1, B6, C, kẻm, selen, manhê …
  • tham gia sinh hoạt cộng đồng để tâm trạng trầm uất đừng thừa nước đục thả câu.

Tuy vậy, bất cứ ai cũng rõ, cách tốt nhất để đừng bị hại vì độ cồn là cương quyết nói không với chuyện nhậu nhẹt. Nếu phải uống cứ uống nhưng đừng quên thướng thức rượu bia khác xa với nhậu nhẹt đến say xỉn!

(35)
Muốn cơ đừng nhảo phải tập

Nếu tưởng tiểu rắt, tiểu són, tiểu không kiểm soát … chỉ là vấn đề của người cao tuổi thì lầm. Đó là nổi khổ của nhiều người trong độ tuổi trung niên. Nếu phì đại tiền liệt tuyến là nguyên nhân thường gặp ở nam giới thì viêm bàng quang là lý do hàng đầu ở phụ nữ do nhược điểm về cơ thể học với ống dẫn tiểu rất ngắn.. Biết rõ lý do nhưng giải pháp lại không đơn giản. Nhiều người vì sợ cảnh phải ra vào nhà vệ sinh quá thường đến độ mất ngủ vì tiểu đêm nên nhịn cả uống nước. Khổ một nỗi là chẳng khá gì hơn lại thêm tình trạng rối loạn nước và chất điện giải với nhiều hậu quả nghiêm trọng trên trục nội tiết – biến dưỡng – thần kinh do bàng quang vẫn trước sau co thắt liên hồi vì rối loạn dẩn truyền thần kinh. Không lạ gì nếu cơ vòng bàng quang càng lúc càng nhão! Tiểu không cầm được, tiểu són … khi đó không đợi mời cũng đến!

Nếu biện pháp nhịn uống không giúp được gì thì liệu pháp dùng thuốc càng gây thất vọng cho nạn nhân hơn nữa vì thuốc nào có khả năng làm mạnh cơ vòng bàng quang một khi bắp thịt này đã yếu? Tính lại cho cùng cách tốt nhất tất nhiên là “trị bệnh khi bệnh chưa phát”. Đó là chủ động và quyết tâm điều trị bệnh tiền liệt tuyến cũng như bội nhiễm đường tiết niệu càng sớm càng tốt, càng hiệu quả càng hay. Còn một khi đã bệnh khó có cách nào hợp lý hơn là áp dụng vật lý trị liệu để tập luyện cho cơ vòng bàng quang cho dù đòi hỏi kiên nhẫn của người tập.

Cũng từ nhận thức đó, giáo sư Kari Bo ở Na Uy đã thiết kế một phác đồ mang tên Core Wellness nhằm tập luyện toàn bộ bắp thịt vùng chậu để từ đó ảnh hưởng gián tiếp trên lực co thắt của cơ vòng bàng quang, đặc biệt cho phụ nữ vốn khó tránh không suy yếu bắp thịt này sau nhiều lần mang thai, sinh nở … Liệu pháp này trên thực tế không chỉ hữu ích cho phái nữ, mà ngay cả nam giới đã và đang có vấn đề với tuyến tiền liệt cũng nên áp dụng. Lợi điểm của bài tập Core Wellness là thao tác rất đơn giản, chỉ gồm 3 động tác lại không mất thời giờ vì chỉ cần tập mỗi ngày một đợt, mỗi bài 10-15 lần, nhưng phải kiên nẫn tập liên tục vài tuần.

Facebook
Twitter

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

THÔNG TIN MỘT SỐ BỆNH NHÂN ĐÃ VÀ ĐANG ĐIỀU TRỊ TẠI TRUNG TÂM